數學之旅:三角形面積公式(Ⅳ)
數學之旅:三角形面積公式(Ⅳ) (Mathematical Journey through the Formulas of Triangle Area)
國立蘭陽女中 陳敏晧教師
當數學旅程來到空間時,我們首先需要空間向量的外積(cross product):兩空間向量 \(\vec{a} = \left( {{x_1},{y_1},{z_1}} \right),\vec{b} = \left( {{x_2},{y_2},{z_2}} \right)\) 的外積定義為
\(\begin{array}{ll}\vec{n} &= \vec{a} \times \vec{b} = \left( {\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{y_1}}&{{z_1}}\\ {{y_2}}&{{z_2}} \end{array}} \right|,\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{z_1}}&{{x_1}}\\ {{z_2}}&{{x_2}} \end{array}} \right|,\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{x_1}}&{{y_1}}\\ {{x_2}}&{{y_2}} \end{array}} \right|} \right) \\&= \left( {{y_1}{z_2} – {y_2}{z_1},{x_2}{z_1} – {x_1}{z_2},{x_1}{y_2} – {x_2}{y_1}} \right)\end{array}\)
外積有三個性質:
- 向量 \( \vec{n} = \vec{a} \times \vec{b} = \left( {{y_1}{z_2} – {y_2}{z_1},{x_2}{z_1} – {x_1}{z_2},{x_1}{y_2} – {x_2}{y_1}} \right)\) 分別與 \(\vec{a} = \left( {{x_1},{y_1},{z_1}} \right),\vec{b} = \left( {{x_2},{y_2},{z_2}} \right)\) 垂直。
證明:
\(\begin{array}{ll} \vec{n} \cdot \vec{a} &= \left( {{y_1}{z_2} – {y_2}{z_1},{x_2}{z_1} – {x_1}{z_2},{x_1}{y_2} – {x_2}{y_1}} \right) \cdot \left( {{x_1},{y_1},{z_1}} \right) \\&= \left( {{y_1}{z_2} – {y_2}{z_1}) \cdot {x_1} + ({x_2}{z_1} – {x_1}{z_2}) \cdot {y_1} + ({x_1}{y_2} – {x_2}{y_1}} \right) \cdot {z_1}\\ &= {x_1}{y_1}{z_2} – {x_1}{y_2}{z_1} + {x_2}{y_1}{z_1} – {x_1}{y_1}{z_2} + {x_1}{y_2}{z_1} – {x_2}{y_1}{z_1}\\ &= 0 \end{array}\)
同理,\(\vec{n}\cdot\vec{b}=0\),得証。 - 向量 \(\vec{a} = \left( {{x_1},{y_1},{z_1}} \right),\vec{b} = \left( {{x_2},{y_2},{z_2}} \right),\vec{n}=\vec{a}\times\vec{b}\) 符合右手定則。
- \(\vec{n}=\vec{a}\times\vec{b}\) 的長度就是向量 \(\vec{a},\vec{b}\) 所張出的平行四邊形面積,其等價證明如下。
求證:三角形面積公式 \(a\Delta ABC=\displaystyle\frac{1}{2}|\vec{AB}\times\vec{AC}|\)。
證明:
\(\begin{array}{ll}a\Delta ABC &= \frac{1}{2}\overline {AB}\cdot\overline{AC}\cdot\sin A \\&= \frac{1}{2}\sqrt {{{\overline {AB} }^2} \cdot {{\overline {AC} }^2} \cdot {{\sin }^2}A} \\&= \frac{1}{2}\sqrt {{{\left| {\vec{AB}} \right|}^2} \cdot {{\left| {\vec{AC}} \right|}^2} \cdot (1 – {\cos^2}A)} \\&= \frac{1}{2}\sqrt {{{\left| {\vec{AB}} \right|}^2} \cdot {{\left| {\vec{AC}} \right|}^2} – {{\left| {\vec{AB}} \right|}^2} \cdot {{\left| {\vec{AC}} \right|}^2}{\cos^2}A} \\&= \frac{1}{2}\sqrt {{{\left| {\vec{AB}} \right|}^2} \cdot {{\left| {\vec{AC}} \right|}^2} – {{\left( {\vec{AB} \cdot\vec{AC}} \right)}^2}} \\ &= \frac{1}{2}\sqrt {\left( {{x_1}^2 + {y_1}^2 + {z_1}^2} \right) \cdot \left( {{x_2}^2 + {y_2}^2 + {z_2}^2} \right) – {{\left( {{x_1}{x_2} + {y_1}{y_2} + {z_1}{z_2}} \right)}^2}} \\ &= \frac{1}{2}\sqrt {{{\left( {{y_1}{z_2} – {y_2}{z_1}} \right)}^2} + {{\left( {{x_2}{z_1} – {x_1}{z_2}} \right)}^2} + {{\left( {{x_1}{y_2} – {x_2}{y_1}} \right)}^2}} \\ &= \frac{1}{2}\sqrt {{{\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{y_1}}&{{z_1}}\\ {{y_2}}&{{z_2}} \end{array}} \right|}^2} + {{\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{z_1}}&{{x_1}}\\ {{z_2}}&{{x_2}} \end{array}} \right|}^2} + {{\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{x_1}}&{{y_1}}\\ {{x_2}}&{{y_2}} \end{array}} \right|}^2}} \\ &= \frac{1}{2}\left| {\left( {\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{y_1}}&{{z_1}}\\ {{y_2}}&{{z_2}} \end{array}} \right|,\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{z_1}}&{{x_1}}\\ {{z_2}}&{{x_2}} \end{array}} \right|,\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{x_1}}&{{y_1}}\\ {{x_2}}&{{y_2}} \end{array}} \right|} \right)} \right|\\ &= \frac{1}{2}\left| {\vec{AB} \times\vec{AC}} \right| \end{array}\)
常見的題目如下:
已知空間中三點 \(A(1,2,3),B( – 1,0,1),C(0, – 1,t)\),其中 \(t\in \mathbb{N}\),若 \(\Delta ABC\) 面積為 \(2\sqrt{2}\),求 \(t=\)_______ 。
解法:因為 \(\vec{AB}=(-2,-2,-2),\vec{AC}=(-1,-3,t-3)\)
又 \(\vec{AB} \times \vec{AC} = \left( {\left| {\begin{array}{*{20}{c}} { – 2}&{ – 2}\\ { – 3}&{t – 3} \end{array}} \right|,\left| {\begin{array}{*{20}{c}} { – 2}&{ – 2}\\ {t – 3}&{ – 1} \end{array}} \right|,\left| {\begin{array}{*{20}{c}} { – 2}&{ – 2}\\ { – 1}&{ – 3} \end{array}} \right|} \right) = \left( { – 2t,2t – 4,4} \right)\)
\(\begin{array}{ll} a\Delta ABC &= \frac{1}{2}\left| {\vec{AB} \times\vec{AC}} \right| = \frac{1}{2}\sqrt {{{\left( { – 2t} \right)}^2} + {{\left( {2t – 4} \right)}^2} + {4^2}} \\&= \sqrt {{{\left( { – t} \right)}^2} + {{\left( {t – 2} \right)}^2} + {2^2}} \\ &= \sqrt {2{t^2} – 4t + 8} = 2\sqrt 2 \end{array}\)
,左右平方得:\(2t^2-4t+8=8\),整理得 \(2t(t-2)=0\),
所以,\(t=0,2\),又 \(t\in \mathbb{N}~~~\therefore t=2\)。
最後,我們談一個特殊的三角形公式-Pick公式,它是在1899由奧地利數學家皮克(George Alexander Pick, 1859-1943)所提出的,他在1880年獲得博士學位,1884年在萊比錫大學(University of Leipzig)與德國數學家克萊因(Felix Christian Klein, 1849-1925)共事。
Pick公式:若多邊形(polygon)的每一個頂點都是格子點,且 \(i\) 為多邊形邊界上格子點個數,\(j\) 為多邊形內部格子點個數,則多邊形的面積為 \(\displaystyle\frac{i}{2}+j-1\)。[1]
\(\begin{array}{l} a\Delta ABC = \frac{i}{2} + j – 1 = \frac{3}{2} + 0 – 1 = \frac{1}{2}\\ a\Delta DEF = \frac{i}{2} + j – 1 = \frac{4}{2} + 0 – 1 = 1\\ a\Delta GHI = \frac{i}{2} + j – 1 = \frac{6}{2} + 1 – 1 = 3\\ a\Delta JKL = \frac{i}{2} + j – 1 = \frac{5}{2} + 0 – 1 = \frac{3}{2} \end{array}\)
93年指考乙曾出現Pick公式的考題:
當平面上的點 \((x,y)\) 之坐標 \(x\) 與 \(y\) 都是整數時,稱點為格子點。數學家知道:坐標平面上三個頂點皆為格子點的三角形之面積可以用公式:\(aS+bI+c\) 來表示,其中 \(S\) 代表三角形三邊邊上的格子點數,\(I\) 是落在三角形內部(不含邊上)的格子點數,\(a,b,c\) 是固定的常數。則 \((a,b,c)=\)______。
答案:\((a,b,c)=(0.5,1,-1)\)。
讀者可以取三個不同類型的三角形,代入後,立三元一次聯立方程式,即可解出答案。
註:[1] Pick公式適用於計算多邊形面積,但是,本文僅聚焦於三角形面積。
參考文獻
- http://episte.math.ntu.edu.tw/articles/sm/sm_25_10_1/index.html
- 郭錕霖,﹤縮圖與Pick公式 ﹥,《數學傳播》,32卷4期,頁56-65。
- 大考中心,﹤93學年度指定科目考試數學乙試題 ﹥,2004。






前一篇文章
下一篇文章
